ISR levert beelden. Targeting maakt van beelden een doel. Tussen die twee zit een besluit van een mens met een bevoegdheid, en dat besluit is precies wat in berichtgeving wegvalt. Daardoor lijkt het alsof een drone zelf iets aanwijst.
Wat ISR is
ISR staat voor intelligence, surveillance and reconnaissance: inlichtingen, bewaking en verkenning. Het is verzamelen en duiden, meer niet. Het levert een beeld van wat er is, waar het staat en hoe het beweegt.
Dat is verreweg de grootste categorie in ons register. Van de 406 modellen hebben er 96 een aanduiding met verkenning of waarneming erin — meer dan gewapende drones en loitering munitions bij elkaar. Toestellen als de Orlan-10 en de Oekraïense Leleka-100 en Shark vallen daaronder.
Wat targeting is
Targeting is de keten die van een waarneming een aanwijsbaar doel maakt: identificeren, verifiëren, beoordelen wat de gevolgen zijn, toestemming krijgen en pas dan handelen. Elke stap kan de keten stoppen.
De drone levert de eerste stap. Alle andere stappen gebeuren op de grond, door mensen, met regels en verantwoordelijkheid. Een toestel dat beelden maakt, “wijst” niets aan.
Verkennen en aanvallen vallen onder andere regels. Een land dat een verkenningsdrone levert, doet iets anders dan een land dat targeting-informatie levert. In berichtgeving over steunpakketten wordt dat verschil vaak stilzwijgend overgeslagen, terwijl het juist het politiek gevoelige deel is.
Waar de twee elkaar raken
De grens wordt dun als één toestel beide doet. De MQ-9 Reaper is een goed voorbeeld: hij kijkt lang en kan wapens dragen. Of hij op een gegeven moment ISR doet of aan targeting bijdraagt, hangt niet af van het toestel maar van wie er meekijkt en wat die daarmee mag.
Datzelfde geldt voor kleine verkenners. Een toestel dat artillerie corrigeert, doet formeel verkenning en is in de praktijk onderdeel van de aanval.
Drie dingen die je uit een bericht moet halen
- Wie kijkt mee naar de beelden? Bij bondgenootschappelijke inzet zelden één land.
- Waar valt het besluit? Op het toestel gebeurt dat nooit; de vraag is welke commandolaag het neemt.
- Wordt de informatie gedeeld? Beelden doorgeven aan iemand die ermee schiet, is een andere handeling dan zelf schieten.
Wat je hier concreet aan hebt
Staat er “de drone identificeerde een doel”, dan mist er een schakel. Een sensor identificeert niets; een mens doet dat op basis van wat de sensor levert. Wie die schakel invult, leest het bericht scherper dan het geschreven is.
De verkenningsmodellen met hun land en gebruikers staan in het register. Zie ook waar menselijke controle precies zit.